Hằng năm, đội ngũ chúng tôi tiếp rất nhiều gia đình hỏi cùng một câu: đặt mộ theo hướng nào thì hợp tuổi? Câu hỏi nghe đơn giản nhưng không hề nhỏ. Mộ là nơi an nghỉ lâu dài của người thân, nên ai cũng mong chọn đúng ngay từ đầu. Theo kinh nghiệm mười tám năm chạm khắc và dựng lăng mộ đá khắp miền Bắc của anh Đinh Văn Cường cùng đội ngũ, cách chọn hướng đặt mộ đá hợp tuổi gia chủ thường đi qua hai lớp. Lớp thứ nhất là tuổi của trưởng tộc. Lớp thứ hai là địa hình thực tế của lô đất. Thiếu một trong hai, việc chọn hướng sẽ thiếu chắc chắn.
Chọn sai hướng từ đầu thường kéo theo chi phí phát sinh
Có những gia đình đặt mộ theo hướng nhìn thẳng ra đường cho thoáng và đẹp mắt. Lúc đầu ai cũng hài lòng. Nhưng rồi người lớn tuổi trong họ cứ băn khoăn, nhắc đi nhắc lại chuyện hướng mộ. Có nhà buộc phải chỉnh lại một phần chỉ để cả họ yên lòng. Nguyên nhân gần như lần nào cũng giống nhau: chưa hỏi kỹ tuổi của trưởng tộc ngay từ đầu.
Vì sao phải xác định hướng trước khi chốt vị trí và loại đá? Lý do khá thực tế. Khi hướng đã rõ, bạn mới biết nên đặt tượng, lư hương và tam cấp ở đâu. Nếu làm ngược lại, tức là chọn đá, chọn kích thước xong rồi mới tính hướng, thì việc sửa đi sửa lại gần như khó tránh. Đá nặng, mỗi lần dời là một lần tốn công, và góc cạnh có thể sứt mẻ.
Nguyên tắc nền tảng: tuổi trưởng tộc và cung mệnh
Người xưa thường tính hướng theo năm sinh âm lịch của trưởng tộc. Từ năm sinh suy ra mệnh, rồi từ mệnh tìm ra cung phi. Cung phi là nhóm hướng được xem là hợp với người đó. Đây là bước đầu tiên, và cũng là bước dễ làm tắt nhất. Chỉ cần bỏ qua một con số, cả chuỗi tính toán phía sau sẽ lệch theo.
Bạn cần để ý một điểm: cung nam và cung nữ được tính theo hai cách khác nhau. Nếu trưởng tộc là nữ, người ta dùng bảng cung nữ chứ không dùng bảng cung nam. Nhầm bảng là kết quả lệch ngay từ đầu, nên hãy kiểm tra lại trước khi đi tiếp.
Để tránh nhầm lẫn, đội ngũ thường khuyên gia chủ ghi rõ năm sinh âm lịch và đối chiếu lại với lịch vạn niên. Nếu không có giấy tờ, hãy hỏi người lớn trong họ và ghi lại lời kể để con cháu sau này có căn cứ. Trường hợp có nhiều người cùng được xem là trưởng tộc, nên bàn bạc để thống nhất một người làm chuẩn.
Đối chiếu hướng lý tưởng với lô đất thực tế
Hướng lý tưởng trên giấy đôi khi không khớp với lô đất bạn đang có. Chuyện này rất bình thường, dự án nào của đội ngũ cũng gặp ít nhiều. Chúng tôi luôn dùng la bàn thay vì đoán bằng mắt, vì mắt thường rất dễ lệch vài chục độ. Chỉ lệch vài độ thôi cũng đủ làm bố cục trông khác đi khá nhiều khi nhìn từ lối vào.
Khi khảo sát, bạn cần xác định ba yếu tố. Thứ nhất là mặt tiền, tức phía nhìn ra lối đi. Thứ hai là lưng tựa, phía đối diện mặt tiền, thường có gò đất hoặc hàng cây che chắn. Thứ ba là hướng nước chảy, tức chiều nước mưa thoát khỏi lô đất khi trời mưa lớn. Ba yếu tố này cho bạn bức tranh tổng thể về lô đất.
Nếu hướng đất lệch khỏi hướng lý tưởng, đội ngũ thường ưu tiên điều chỉnh bố cục thay vì cố ép cả khối theo một hướng. Ví dụ, giữ trục chính cho đúng rồi lùi hoặc xoay nhẹ phần tam cấp. Cách này vẫn giữ được tinh thần của hướng đã chọn mà phù hợp với đất thực tế.
Bảng tham khảo theo nhóm tuổi
Bảng dưới đây gom các nhóm tuổi theo cách đơn giản để bạn dễ hình dung. Đây chỉ là tài liệu tham khảo, vì mỗi nhà có hoàn cảnh và cách tính riêng. Trước khi chốt, bạn nên đối chiếu thêm với thầy phong thủy hoặc người am hiểu tại địa phương.
| Nhóm tuổi trưởng tộc | Cung mệnh | Hướng nên ưu tiên | Hướng nên tránh |
|---|---|---|---|
| Tuổi Giáp, Ất, Bính, Đinh | Đông tứ mệnh | Đông, Đông Nam, Nam, Bắc | Tây, Tây Nam |
| Tuổi Mậu, Kỷ, Canh, Tân | Tây tứ mệnh | Tây, Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nam | Đông, Nam |
| Tuổi Nhâm, Quý | Tùy năm cụ thể | Cần tra thêm theo lịch | Cần tra thêm theo lịch |
Bảng trên chia nhóm theo cách gọn nhất nên không bao quát hết mọi trường hợp. Gặp những trường hợp đặc biệt, bạn nên nhờ người có chuyên môn xem lại trực tiếp, đừng tự suy diễn từ bảng.
Quy trình chọn hướng khi đặt mộ mới
Quy trình không quá phức tạp. Bạn đi theo bốn bước này, làm lần lượt và đừng bỏ bước nào.
Bước 1: Thu thập năm sinh và cung mệnh của trưởng tộc. Đây là nền tảng, sai bước này thì các bước sau cũng sai theo.
Bước 2: Khảo sát lô đất và đo hướng bằng la bàn. Đứng ở giữa lô, đo lần lượt mặt tiền và lưng tựa, ghi lại số độ cụ thể để sau này đối chiếu.
Bước 3: Đối chiếu hai kết quả trên. Chọn hướng gần nhất với hướng lý tưởng, dù chưa khớp hoàn toàn vẫn có thể chấp nhận được.
Bước 4: Chốt bố cục mặt mộ và hướng đặt đá. Chỉ sau bước này mới nên bàn về số lượng đá và kích thước cụ thể, vì lúc đó trục đã được xác định rõ.
Ví dụ thực tế: lô đất hẹp và bài toán giữ trục
Một gia đình ở Thái Bình từng tìm đến đội ngũ chúng tôi với lô đất khá hẹp. Hướng lý tưởng theo tuổi trưởng tộc lại không đủ chỗ để dựng mộ đúng kích thước họ mong muốn. Cả nhà lo lắng, vì nghĩ rằng phải bỏ một trong hai.
Đội ngũ giữ trục chính đúng theo tuổi trưởng tộc. Sau đó, thu gọn kích thước phần bệ và đưa tam cấp về vị trí phụ, không để nó chiếm trục chính. Trục mộ vẫn đúng hướng, còn diện tích vừa khít lô đất. Gia đình rất hài lòng vì không phải đánh đổi điều quan trọng nhất.
Bài học rút ra khá rõ. Nên giữ trục chính trước, rồi mới điều chỉnh những phần còn lại. Làm ngược lại, tức là cố giữ kích thước rồi mới tìm hướng, thì gần như chắc chắn phải thỏa hiệp ở chỗ quan trọng nhất.
Những sai lầm hay gặp khi chọn hướng mộ đá
Qua nhiều năm làm việc, chúng tôi thấy lặp đi lặp lại vài lỗi. Lỗi hay gặp nhất là chỉ nhìn hướng ra đường cho đẹp mà bỏ qua trục tuổi. Lỗi thứ hai là nghe truyền miệng không có căn cứ rồi làm theo. Lỗi thứ ba là đổi hướng nhiều lần, kéo chậm tiến độ. Lỗi cuối cùng là quên kiểm tra quy định của nghĩa trang về hướng và khoảng cách giữa các khu mộ.
Trong các lỗi này, đổi hướng nhiều lần là điều chúng tôi khuyên tránh nhất. Mỗi lần thay đổi là một lần đá phải di chuyển, mà đá nặng lại dễ sứt mẻ ở góc cạnh. Chi phí phát sinh vì thế thường lớn hơn gia đình tưởng, nên tính kỹ ngay từ đầu vẫn là cách tiết kiệm nhất.
Hướng mộ liên hệ thế nào với bố cục đá và vật liệu
Hướng mộ quyết định vị trí của tượng, lư hương và tam cấp. Khi hướng đã chốt, các cấu kiện đá mới được bố trí cho hài hòa với nhau. Lư hương thường đặt đối diện mặt tiền để tạo sự thông thoáng, còn tam cấp cần cân đối với trục chính của mộ.
Khi cân nhắc phương án thi công, bạn có thể tham khảo cẩm nang thực hành phong thủy tâm linh cho mộ phần Việt để đối chiếu thêm các nguyên tắc chung trước khi chốt bản vẽ.
Về chất liệu, mỗi vùng có khí hậu khác nhau. Miền Bắc mưa nhiều và ẩm, nên đội ngũ thường ưu tiên loại đá có độ rỗ thấp để hạn chế rêu mốc và thấm nước theo thời gian. Bạn có thể xem thêm loại đá nào tốt để xây mộ bền đẹp trước khi quyết định. Nếu đang tìm hiểu về màu sắc và vân đá, bạn cũng nên đọc đá xanh rêu có mấy loại và cách chọn đúng công trình.
Muốn tính kích thước sao cho hợp phong thủy, bạn đọc thêm kích thước mộ đá chuẩn phong thủy theo thước Lỗ Ban. Phần này nên xem sau khi đã chốt hướng, vì kích thước phải được tính trên một trục đã xác định rõ.
Những câu hỏi gia đình hay đặt ra khi chọn hướng mộ
Có bắt buộc phải chọn đúng hướng theo tuổi không?
Không bắt buộc theo nghĩa tuyệt đối, nhưng nhiều gia đình vẫn chọn theo để yên tâm trong lòng. Nếu hoàn cảnh lô đất không cho phép, bạn giữ trục chính gần nhất với hướng lý tưởng là đủ. Điều quan trọng là quyết định phải được bàn bạc và thống nhất trong họ.
Nếu trưởng tộc có nhiều người tuổi khác nhau thì tính thế nào?
Đội ngũ thường khuyên các gia đình ngồi lại cùng bàn và thống nhất một người làm chuẩn, thường là người đứng đầu dòng họ. Sau khi chốt, nên ghi lại quyết định để con cháu về sau hiểu vì sao làm như vậy.
Hướng đất thực tế không khớp hoàn toàn thì làm sao?
Ưu tiên giữ trục chính, rồi điều chỉnh bố cục phụ như tam cấp và lư hương. Đừng cố ép cả khối mộ theo một hướng khi lô đất không cho phép, vì làm vậy thường phát sinh nhiều vấn đề về kết cấu và thẩm mỹ.
Có cần thầy phong thủy khi chọn hướng mộ không?
Nên có. Thầy phong thủy hoặc người am hiểu địa phương sẽ giúp bạn đối chiếu nhanh và tránh bỏ sót các trường hợp đặc biệt mà bảng tham khảo không bao quát được.
Đổi hướng mộ đã đặt có được không?
Được, nhưng khá tốn kém và phức tạp, vì đá phải tháo dỡ và dựng lại. Bạn nên hỏi ý kiến người có kinh nghiệm trước khi quyết định, đồng thời tính kỹ chi phí tháo dỡ và thời gian thi công lại.